arama

Bayağı vaşak

  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • Beğen (No Ratings Yet)

Kedigiller familyasının bir üyesi olan bayağı vaşağın en yaygın göründüğü bölge Avrasya’dır.  Ağırlıkları 24 ile 45 kilogram arasında değişen yırtıcıların fiziki özellikleri, kendisine ev sahipliği yapan bölgeye göre değişimler göstermektedir. Ortalama 30 cm kuyruk uzunluğu bulunan etçiller’in uzunluğu ise 140 cm bulmaktadır.

Yaşam Şekli ve Üremesi

Gündüzleri pek rastlanmayan canlı türü karanlıkta hareket etmeyi sever. Yalnızlığa aşırı düşkün olan büyük kediler, bu yüzden aile kavramına karşıdır. Kış mevsiminin ortasında başlayan çiftleşme dönemleri ilk baharın sonlarına kadar sürür. Gebelik süreleri yaklaşık 2 buçuk aydır. Sağlıklı bir dişi, bu sürenin sonunda dünyaya 3 yavru getirir. Yavruların bakımı, koruması ve hayata hazırlanması 1 yıl boyunca anne bayağı vaşak tarafından yapılır. Anneler yavrularını tüm tehlikelerden uzak tutmak için bir mağarada koruma görevini yürütse de en fazla 2 yavrusunu erişkinlik dönemine getirebilir. Vaşak yavrularının ölüm oranı %40’ın üzerindedir. Bir vaşağın dünyada geçirdiği süre, vahşi doğada ortalama 11 yıl iken, bu süre insanların himayesinde 15 yıla kadar çıkmaktadır.

Beslenme Alışkanlığı ve Avlanma Stili

Usta birer avcı olan bayağı vaşaklar, küçük ve orta boylu toynaklılarla beslenmeyi sever. Besin tercihleri arasında, aynı ortamı paylaştığı küçük memeliler ve kuşlar da vardır. Hedef seçtiği avını pusu kurarak yakalama konusunda uzmanlaşmıştır. Oldukça çevik ve hızlı olan yırtıcılar, ses çıkarmadan sürünerek avına yeteri kadar yaklaştıktan sonra bitirici hamlesi olan pençelerini avının zayıf noktasına geçirir. Hedefini afiksiyon yöntemiyle öldürür. Kendisine fazla gelen yiyeceğini ağaçlardan düşen dal ve yaprakların altında himaye eder. Sakladığı yiyeceği maksimum 5 gün tüketir.

Popülasyonu

Sanayi devriminin etkilerin henüz tüm dünyaya yayılmadığı dönemlerde, batıdan doğuya güneyden kuzeye her yerde görülen bayağı vaşaklar, Avrupa’da buharla çalışan makinelerin doğal ortamı hızla tahrip etmesinin ardından bu bölgeyi terk etti. Son kalanları da insanlar tarafından avlandı. Almanya’da son vaşak 1946 yılında vuruldu. Bu etkenler nedeniyle, Batı Avrupa’da 1960’ların sonunda itibaren yırtıcılara hiç rastlanmadı. Batıya kısayla daha az gelişmiş Doğu Avrupa’da sayıları azalsa da günümüze kadar bu bölgedeki varlığını sürdürmeyi başardı. Asya’yı hiç terk etmeyen büyük kediler, kesilen ormanlar nedeniyle evlerini değiştirmek zorunda kaldı.

Türkiye’deki Popülasyonu

Ülkemizde bayağı vaşaklara ev sahipliği yapan kentlerimiz, Tunceli, Antalya, Ardahan, Bolu, Çankırı, Kars, Kastamonu, Erzurum, Sivas, Artvin ve Rize’dir.

Avrupa’da sayılarının artması için, uygulanan “doğal ortamına gönderme projeleri” bir hayli fazladır. Bu nedenle Avrupa’da vaşak avı yasaklanmıştır. Sayıları çoğalabilmesi adına bayağı vaşak türünü koruma projesini üstlenen organizasyon sayısı da giderek fazlalaşmaktadır.

Bayağı vaşaklar için en büyük tehdit insanlardır. Yasalara aykırı ve bilinçsizce yapılan avlanma nedeniyle Türkiye ve Balkanlardaki sayıları ciddi oranda azalış göstermiştir. Ülkemizde avlanmasına yaz mevsiminin ortasından ilkbahara kadar izin verilmektedir.